Sokrates’in Evi

Sokrates kendine bir ev yaptırmıştı.

Herkes bir tarafını kötüledi.

Kimi: “İçi güzel olmamış” diye çıkıştı;

Kimi de: “Fazlaca bayağı!” dedi.

Biri kalkıp cephesini tenkit ediyordu;

Ekserisi de: “Odaları küçük diyordu,

Dostlarını bunun neresine sığdıracak?”

Sokrates o zaman şöyle buyurdu:

“Evim sahici dostlarımı alacak ancak.”

 

Hakkı vardı Sokrates’in elbette

Evini bunlar için fazla geniş görmekte.

Dost diyip çıkıyoruz her rastladığımıza.

Bu adı herkese veriririz ama,

Dost ne kadar az bulunur gerçekte!

 

La Fontaine –Çeviri:Orhan Veli

30 Ocak, 2017

Yürekli Kadınların Gerçek Kahramanlık Hikayeleri ve Bugüne Dersler

Bazı kadınların içinde bir pehlivan gizlidir. Kemer belindir, çizme ayağın, börk başındır. Madem ki burası bizim vatanımız, biz de bu vatanın olmalıyız.”

Milli Mücadele’de Türk kadınlarının kağnılarla cepheye silah taşıdığını öğrenmiştik tarih kitaplarında. Ama genç yaşlarında 300 kişilik müfrezelere öncülük etmiş, kuvay-i milliye çetelerine liderlik etmiş, ve cephelerde kahramanca savaşmış kadınların çarpıcı hikayelerinin detaylarını bilmiyordum.  Bu gerçek yaşam hikayelerini araştırırken gördüm ki her birinden ibret alınacak ne kadar çok şey var bugün. Bu yazıda yer verilenler yaşanmış bu hikayelerden sadece birkaç örnek ve vatan uğruna yaptıklarının birkaç satıra sığdırılmış kısa özeti.

Adile Onbaşı

1870 de Tarsus’ta doğdu, Çukurova’nın Fransız işgalinden kurtulması için 1919 da Kuvay-i Milliye’ye katıldı, her muharebede ön safta erkeklerle beraber savaştı.

Binbaşı Ayşe

İzmir işgalinde 800 civarında atlıyı toplayarak dağa çekilen Binbaşı Ayşe, Salihli, Demirci, Gördes ve Aydın cephelerinde savaştı. Sakarya savaşında, mermi ateşinde kalarak yaralandı. Yedi yaşındaki kızını bırakarak günlerce dinlenmeden cephede savaştığı ve takım çavuşu olduğu biliniyor.

Çete Ayşe

Aydın’ın kurtuluşu için bölge kadınlarına cephede öncülük etti, Yunanlılara karşı savaştı. Atatürk’ün önerisi ile TBMM tarafından kırmızı şeritli İstiklal madalyasına layık görüldü. Şu sözüyle bilinir: “Bazı kadınların içinde bir pehlivan gizlidir. Kemer belindir, çizme ayağın, börk başındır. Madem ki burası bizim vatanımız, biz de bu vatanın olmalıyız.”

Gördesli Makbule

Makbule Hanım, küçük yaşta at binmeyi ve silah kullanmayı babasının Gördes’teki büyük çiftliğinde öğrendi. Kocası Halil Efe ile Sındırgı, Bigadiç ve yöresinde Kuvay-i Milliye emrinde Yunanlılara karşı çete savaşlarına katıldı. Herkesi cesaretlendirir, tehlike anında eline silahına ilk o götürürdü. Kocayayla’da ön safta savaşırken şehit olduğunda 21 yaşındaydı.

Kılavuz Hatice

Adana’da gece karanlığında gözünü kırpmadan Fransızlara sözde kılavuzluk ederek onları Kurt Boğazı’na götürdü ve orada pusuya düşürdü. Boğazda hazır bekleyen Türk askeri onlara taarruza geçti ve Fransızlar esir düştüler.

Hafız Selman

Kastamonu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurucularındandı. Varlıklı bir aileye mensuptu. Askerlere kazak, fanila, çorap ördürür, erzakla bir cepheye gönderirdi. Atatürk ve askerlerini konağında ağırladığı söylenir.

Satı Kadın

1890 doğumlu Satı Kadın (Hatı Çırpan), Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın milletvekillerindendir. Çiftçilik ve babasının ardından köy muhtarlığı yapmış beş çocuklu bir köylü kadındı. Okuma yazmayı öğrendikten sonra 1933’ te Ankara milletvekili olarak seçildi, 1939 yılına kadar bu görevi sürdürdü.

Kara Fatma

Milli Mücadele’nin kahraman kadınlarından Kara Fatma, orduda çavuş rütbesi aldı ve Milli Müfreze Komutanı olarak batı cephesinde görev aldı. 300 kişiyi aşan birliğiyle 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde askeriyle birlikte destanlar yazdırdı. Milli Mücadele’den sonra üsteğmen rütbesi ile emekli edildi ve kendisine maaş bağlandı. Ancak kendisi, maaşını Kızılay’a bağışladı.

Nene Hatun

Erzurum’lu Nene Hatun, yirmili yaşlarında iken, iki küçük çocuğunu, “Sizi bana Allah verdi, ben de O’na emanet ediyorum” diyerek evde bırakır ve şehit olan ağabeyinin tüfeğini alarak Ruslara karşı savaşmak için cepheye gider. Nene Hatun Ruslar o bölgeyi terk edene kadar cephede savaştı, cephane taşıdı, hemşirelik yaptı, su dağıttı. Kahramanlıkları destan oldu.

Onbaşı Nezahat

Annesinin ölümü üzerine 8 yaşındayken babasıyla Çanakkale Savaş’ında yer aldı. O yaşta  silah kullanmayı öğrendi ve çarpışmalara girdi. 12 yaşında kendisine onbaşı rütbesi verildikten sonra I. ve II. İnönü savaşlarına katıldı. Cephede Atatürk ve İnönü ile beraber bulundu. Kurmay unvanına layık görüldü. Atatürk’ün yaveriyle evlendi ve sürekli Atatürk’ün yanında yer aldı.

Şerife Bacı

Milli Mücadele’de tüm eli silah tutanların cephede olduğu sırada, İnebolu’dan Ankara’ya ulaştırılması gereken cephaneyi taşıyan kadın ve yaşlı erkeklerin öncüsü olan Şerife Bacı, sırtında çocuğu önünde kağnısı ile konvoyun başında giderken çocuğunu korumak uğruna donarak yirmisinde şehit oldu.

Tayyar Rahmiye

Akdeniz’in Raziyeler köyündendi ve bağlı olduğu Osmaniye yöresi işgal edilince, Fransızlarla muharebeye kendi müfrezesiyle girdi. Görevi, keşif ve cephe gerisinde kundakçılık yapmaktı. Osmaniye’deki demiryolu tünelini patlatarak düşmanın cephane ikmalini durdurdu. Siperinden çıkıp şehit düşen askerleri sırtında kendi bölgelerine getirmesiyle “uçan” anlamındaki “tayyar” lakabını aldı. Fransız karargahına düzenlenen saldırıda askerlerin tereddüt etmesi üzerine, “Ben kadın olduğum halde ayakta duruyorum da siz erkek olarak yerlerde sürünmeye utanmıyor musunuz?” diyerek arkadaşlarını hücuma teşvik etti. Aynı muharebede iki arkadaşını korumak için öne atıldığı vakit şehit oldu.

Yaşanmış bu gerçek hikayeleri çocuklarımız da bilsin, bu insanlar, anılarımızda saygı ve minnetle saklı kalsınlar.

25 Ocak, 2017

Kaf Dağı’ndan Bir Masal ve Tekerlemesi

Bir varmış, hep varmış…

Bu bir masalmış,

Ama içimizden birileri bunu ille de yaşarmış,

Anlatan duymuş, okuyan şaşırmış,

Develer küsmüş, eşek yalvarmış,

Saksağan şakırdamış,

Leylek alkışlamış,

Masalcı amca kalkmış,

Bu masalı anlatmış,

Efendim masal derler, hayal de var içinde,

Dinleyene bir ders de var içinde,

Uzun zaman kısalır,

Herkes dersini alır.

Kafdağı’nın ardındaki memleketin birinde olur her olay.

Anlatmak zordur, dinlemek kolay,

Yollar aşılır, arpa boyudur.

Bir dere akar geçer de bir göle kavuşur.

Gözlerden uzakta olan bu gölde de üç tane balık yaşarmış. Birisi bilge, ikincisi yarı bilge üçüncüsü ise budalaymış. Oradan geçen biri bu balıkları gözüne kestirmiş. Hemen eve koşmuş oltasını ağını alıp gelmiş. Bu arada balıkçıyı gören balıklar da huzursuzlanmış. Aralarında en bilge olanı, hiç gecikmeden gölden ayrılmış dereye doğru yüzmüş. Yarı bilge olan balık oyalanmış, balıkçının oltasıyla döndüğünü görünce hemen suyun yüzüne çıkıp ölü numarası yapmış. Balıkçı da onu alıp, gölün dereyle kavuştuğu yere doğru geri atmış. Böylece bu balık da kurtulmuş. Ama üçüncü balık yakalanmış ve ölmüş.

Hikâyenin kahramanlarından en bilge olan balık öncülük yapmış. Gidilecek yolu aydınlatmış, göstermiş. Yarı bilge olan ise bilinç gözü tam seçemediği için bilgenin ışığından yarım yararlanarak yolunu bulmuş. Cahil olan üçüncüsü ise başıboş gezerken ne olan bitenin farkına varmış ne de gerçeğin ışığını ayırt edebilmiş. Nafile dolaşıp yaşamış ve sonunda bulunduğu karanlıktan körelmiş gözüyle ruhunu teslim etmiş.

Masal: Kelile ve Dimne’den, Tekerleme: Erdal Çakıcıoğlu

Dağlar ile Taşlar ile

Dağlar ile taşlar ile çağırayım Mevlâm seni

Seherlerde kuşlar ile, çağırayım Mevlâm seni

Sular dibinde mâhi ile, sahralarda ahû ile

Aptal olup, “Ya Hû” ile, çağırayım Mevlâm seni

Gökyüzünde İsa ile, Tûr dağında Musa ile

Elimde asâ ile, çağırayım Mevlâm seni

Derdi öküş Eyyup ile, gözü yaşlı Yakup ile

Ol Muhammed mahbub ile çağırayım Mevlâm seni

Harm ü şükrullah ile, vasf-ı Kulhüvallah ile

Daima zikrullah ile, çağırayım Mevlâm seni

Bilmişim dünya halini, terk ettim lıyl ü kalini

Baş açık, ayak yalın, çağırayım Mevlâm seni

Yunus okur diller ile, ol kumru bülbüller ile

Hakkı seven kullar ile, çağırayım Mevlâm seni

 

Yunus Emre

Yunus Emre Divanı : 22, Burhan Toprak, İstanbul: İnkilâp ve Aka Basımevi, 1982.

2 Ocak 2017

Ateşi Tutuşturan Ateşçibaşı ile Şah’ın Hikâyesi

Şah Mahmut bir akşam vakti kederli bir hâlde hamama gider.

Ateşçibaşı, hamamı ısıtan külhanın başında küllenen ateşi canlı tutmak için külhanı besler dururken ziyaretçiyi görünce gider, karşılar ve ona kenardaki kuru ekmekten getirir.

Ekmeği gören Şah Mahmut “Benim kim olduğumu bilse” der, “hayatını bağışlamam için benden af diler!”

Hamamda bir süre kaldıktan sonra gitmeye hazırlanan Şah’a fakir ateşçibaşı şöyler der:

“Gösterecek fazla bir şeyim yok- evimi gördün, yemeğimi gördün. Sen benim, beklenmedik misafirim oldun, sana ekmeğimin en iyisini getirdim. Eğer bir gün keder sararsa yüreğini tekrar gel misafirim ol. Eğer kral olmasaydın memnun kalırdın. Bense bu ateşi küreklemekten memnunum; bak senden ne eksik ne fazlayım…ama senin yanında bir hiçim şahım.”

Bundan etkilenen Şah yedi kez döner gelir ve ateşin nasıl tutulduğunu görür. Sonunda bir gün der ki: “ Bırak bu büyük ateşi körüklemeyi bırak da dile benden ne dilersen.”

“Ben fakir bir dilenciyim sadece” der ateşçi, “ Şah’ın yanında zaten her ihtiyacım karşılanır.”

Şah Mahmut ısrar eder: “Dile, ne istersen dile, unut bu ateşi de, kral ol!” Ateşçibaşı cevaplar:

Umudum şudur : Sultan’ım beni arada bu karanlık inde ziyarete gelsin, onun varlığı benim saltanatım olur. Mülk senin, veren el de senin ama ocağa bakanın yaşam derdi başka. Devletin başında olup seni görmemektense bu karanlık, isi kara ocakta senle oturmak bana yeğ. Burası benim tâlih yerim, şimdi burayı bırakmak bana yanlış, buraya aitim ben. Hem de burada dost olmuşum Sultan’ımla. Hiçbir şey uğruna vazgeçemem ki bundan. Sen burdayken hamam parlar, senden gayrı ne dileyeyim senden? Senin hizmekârın olmaktan başka tâlihe tamah ederse gönlüm, ölüm bana yeğ. Devletli olmuşum, mülk, hüküm sahibi olmuşum bana ne ki? Tek isteğim zaman zaman bana misafir olman.

Bak ateşçibaşının aşkla yanan gönlünden öğren, aşkla kalp nelere dayanır. Senin gönlünde de birşeyler kıpırdarsa eğer, böyle tutun ona, sarıl eteklerine. Bil ki ona da dokunmuştur, bırakıp gitme.

O bir deniz; senden istediği ise sadece bir damla.

26 Aralık, 2016

Attar, Farid Ud-din, Kuşların Konferansı : 2847-2862 İng. Çeviri: Conference of the Birds, Afkham Darbandi ve Dick Davis, Penguin Classics, 1984, 2011.

Çoban Çeşmesi

21628567

Derinden derine ırmaklar ağlar,
Uzaktan uzağa çoban çeşmesi,
Ey suyun sesinden anlıyan bağlar,
Ne söyler şu dağa çoban çeşmesi.

“Göynünü Şirin’in aşkı sarınca
Yol almış hayatın ufuklarınca,
O hızla dağları Ferhat yarınca
Başlamış akmağa çoban çeşmesi…”

O zaman başından aşkındı derdi,
Mermeri oyardı, taşı delerdi.
Kaç yanık yolcuya soğuk su verdi.
Değdi kaç dudağa çoban çeşmesi.

Vefasız Aslı’ya yol gösteren bu,
Kerem’in sazına cevap veren bu,
Kuruyan gözlere yaş gönderen bu…
Sızmadı toprağa çoban çeşmesi.

Leyla gelin oldu, Mecnun mezarda,
Bir susuz yolcu yok şimdi dağlarda,
Ateşten kızaran bir gül ararda,
Gezer bağdan bağa çoban çeşmesi,

Ne şair yas döker, ne aşık ağlar,
Tarihe karıştı eski sevdalar.
Beyhude seslenir, beyhude cağlar,
Bir sola, bir sağa çoban çeşmesi…

Faruk Nafiz Çamlıbel

19 Aralık, 2016

Aç Artık Dost Kollarını

 

6e340fed0a02b17edd1eff038d53c380 Aç artık dost kollarını,
Gel ey dostum yavaş yavaş.
Yol karanlık gözüm görmez,
Gel ey dostum yavaş yavaş.

Dardayım gel artık ulaş,
Muhabbet yolunu dolaş.
Sensin dost yarama ilaç,
Gel ey dostum yavaş yavaş.

Haydar’ı Şah senin adın,
Bilirim sende muradım.
Çok peygambere uğradım,
Gel ey dostum yavaş yavaş.

Artık bana aç kolları,
Yağmur geçti, yağar dolu.
Boynumda gezer dost kolu,
Gel ey dostum yavaş yavaş.

Sanadır bu sözüm sana,
Artık al ulu divana.
Kavruldum dost yana yana,
Gel ey dostum yavaş yavaş.

Pir Sultan başka yol bilmez,
Senin bu yolundan dönmez.
Alev oldu gayrı sönmez,
Gel ey dostum yavaş yavaş.

Pir Sultan Abdal

11 Aralık, 2016

 

Ivan Denisoviç’in Hayatında Bir Gün

ivan

Diktatörün muhbirleri heryerdeydi. Çok sayıda yüksek askeri kumandanını, kendine karşı gelebilirler korkusuyla öldürmüş ya da kamplara hapse göndermişti. Bununla kalmayıp, kendi partisinin bir çok üyesini, yazar çizerleri, bilim insanlarını, hatta yardımcılarını, yakın arkadaşlarını dahi saf dışı bırakmıştı. Milyonlarca insan tutuklanmış ve Stalin iktidarına zenginlik katmak için Sibirya’ya elmas, altın ve petrol çıkarmaya gönderilmişti. Gulag denen bu kampların varlığı dahi, Stalin Rusya’sında sıradan bir insanın korku içinde susması için yeterliydi. Bu kamplardan tek kaçış, soğuk, karanlık ve uçsuz bucaksız bomboş tundralarda insanı bekleyen ölümden başka bir şey değildi.

Kapı her an çalabilirdi. En sağlamı dilini tutmaktı.”

 Ivan Denisovich’in Hayatında Bir Gün, görevine sadık bir Rus askerinin iftiraya uğrayarak ihanetle suçlanması sonucu sürüldüğü Sibirya’da bir çalışma kampında geçirdiği 10 yıllık mahkumiyetin gerçek hikayesi. Hikayenin kahramanı olan Sukhov, gerçekte A. Solzhenitsyn’in kendisi.

Bir zamanlar evi ve ailesi olan, görevini vicdanıyla yapan Sukhov’un hikayesi soğuk ve açlığın hüküm sürdüğü, düşünmenin bile serbest olmadığı bu kampta geçer. Zulüm ve insanlık dışı koşullara karşın insan onurunu, cesaretini ve iç gücünü nasıl saklayabilir?

Sabah herzamanki gibi geldi. Barakaların pencereleri donmuş, duvarların tavanla birleştiği yerler de buz tutmuştu. En az bir ay daha tek bir sıcak köşe olmayacaktı. Ateş sözkonusu değildi çünkü ateşi tutuşturacak bir şey yoktu. Bırak işin seni ısıtsın. Bu tek kurtuluşundu.

 Sukhov kalkmadı. Ranzanın üst katında başı battaniyeye gömülü, ayaklarını ceketin koluna sokmuş olarak yatmaya devam etti. Uykunun dışında, mahkumun, kendisi için yaşadığı tek zaman kahvaltıdaki on dakika, öğlen ve akşam yemeklerindeki beş dakikaydı.

 …Sukhov ekmeğini parmaklarına kadar yedi, sadece kıyısını sakladı. Onu bir beze sardı ve usulca ceketinin cebine kaydırdı, soğuğa karşı düğmelerini ilikledi ve çalışmaya hazırlandı.

 İşini seviyordu, üstelik çimentoyu kararken ve duvarı itinayla ve sabırla örerken gurur duyuyordu. Ancak bu sayede insan olarak kalabilirdi. Dondurucu soğukta, eli ayağı hissetmiyorken, kampta bir günü daha sağ salim geçirdiğini düşündü.

 Zulüm altında, ölüm ve yaşam arasındaki ince çizgide gün ve gün fiziksel yaşamını sürdürmeye çalışırken bir yandan da kendini insan kılan onurunu ve sevgisini unutmamaya çalışan bir insanın mücadelesini anlatan kitabın yorum bölümünde şöyle yazar:

Ben onun yerinde olsam ne yapardım? Çok insanca bir soru —ya kendimizi birbiriyle ilişiği olmayan ayrı bireyler olarak görürürüz ya da özde birbirine çok benzeyen insanlar olduğumuzu ancak farklı koşullarda hayata geliverdiğimizi gözlemleriz.

Herbirimiz kendimizi farklı hayat koşullarında bulsak dahi bizi insan yapan nedir?

Duygu Bruce   5 Aralık, 2016

 

Alexander Solzhenitsyn. One Day In the Life of Ivan Denisovich. 50th Anniversary edition. 1st ed 1963. New York: Penguin Group. Original published in Russian in 1962.

Türkçe çevirisi:  Alexander Solzhenitsyn. İvan Denisoviç’in Bir Günü. 2. Baskı. İstanbul: İletişim Yayınları, 2013.

 

 

 

Yurt Türküsü

keles-gelemic%cc%a7

Güzel yurdum, dağlarım
Uzaktan göresim gelir,
Keskin esen yellerine
Kendimi veresim gelir.

Gözümde tüter damların,
Sakız kokulu çamların,
Türkü söyler akşamların;
Bana kendi sesim gelir.

Su içtim kaynaklarından,
Gölgelerinde uyudum,
Kuşlarının söylediği
Şen türkülerle büyüdüm.

Ninniyle salladın beni,
Şefkatle kolladın beni,
Sevginle bağladın beni;
Güzel yurdum, güzel yurdum.

Vasfi Mahir Kocatürk

Kendine Olan Güveni Sağlam Tutmak İçin İşe Yarar Birkaç Yöntem

 

selfconfidance-copy1

İnsanın karşılaştığı bazı hayat olayları ya da bulunduğu koşullar öz güvenini kırılgan yapabilir. Bu duruma yol açan sebepler arasında karşılanmamış beklentiler, yakın ilişkilerde yaşanan hayal kırıklığı, tercih edilen yaşam koşullarını bulamama, işyerinde hakettiğini alamama düşüncesi, ya da yaşanan bir kayıp, vb olabilir.

Böyle zamanlarda kişi kendine biçtiği öz değeri, bulunduğu yeri ve hayat amacını sorgular. Bu değerlendirme sürecinde, kendine olan inancı ve umudu canlı tutmak, doğru şekilde harekete geçebilmek için çok önemlidir. Bu zamanda uygulanabilecek 7 etkili yöntem:

  • Beklenildiği gibi gitmeyen işlere rağmen kendinde olumlu birkaç taraf bulmak ve kendine şefkatle davranmak
  • Olumsuz düşünceleri susturmaya çalışmak, dikkati başka bir yöne çevirecek bir aktivite yapmak
  • Gelişim gücünün elinde olduğunu ve hâlâ yapabilecekleri olduğunu hatırlamak
  • Sosyal destek çemberini kullanmak
  • Kişisel değerlere uygun bir amaç bulup harekete geçmek
  • Başa gelen herşeyde kazanılacak bir ders ve gelişim fırsatı olduğunu bilmek
  • Ve dans etmek—- gerçekten morali arttıran ve inancı tazeleyen en etkin yöntemlerden biri dans etmek.

Duygu Bruce

21 Kasım 2016

Kaynak: Dweck, C. & Baumeister, R.

1 2 3 4 5 12