Şubat 2018

Büyük İskender’in Esrarengiz Seferi ve Ebedi Gençlik Pınarı

Büyük İskender, Makedonya’dan Hindistan’a uzanan seferlerinde durmaksızın “ebedi gençlik pınarını” arar.

Bir keresinde esrarengiz Karanlıklar Ülkesi’nde yol alırken yanına Khızır adlı bir yoldaş verilir. Khızır bu uzun sefer için bir sepette yolluk taşımaktadır.  Önde yürürken ayağı bir taşa takılır ve sepetin içindekiler yere dökülür. İki tane kurutulmuş tuzlu balık da yere düşer ve balıkların düştükleri yerden bir su pınarı fışkırır, balıklar bu pınarın içinde canlanır ve yüzmeye başlarlar.

Khızır bu mucizevi suda balıkların canlandığını görünce, kendisi de suya girer, yıkanır ve kendisine Ebedi Gençlik lûtfu verilir. Khızır kendine emanet edilen bu pınarın koruyucusu olur ve Büyük Kral İskender ise çaresiz, ölüme boyun eğmek zorunda kalır.

O zamandan beri Khızır’ın yürüyüp geçtiği  topraklarda yemyeşil çimenler yeşeriverir; âsâsının değdiği yerde topraktan su fışkırır. Bereketi ve baharı getirir.

İskendernâme’de, “ Khızır, insanın ölümlü çehresini -beşeri temsil eden kahverengi bir üstlük giyer, içinde giydiği yeşil esvap ise iç yüzünü – ölümsüz olan manevi ruhunu temsil eder. Sufi inanışa göre, Khızır, Karanlık ve Ölümlü, aşağıda bir âlemde yaşayan insanın, buna rağmen ruhsal ebediyeti elde edebilecek potansiyelini temsil eder. [i]

[i] [i] Farîd-od-Dîn ‘Attâr (1146-1221). The Canticle of the Birds. Farsça’dan çevirenler: Afkham Darbandi ve Dick Davis. Paris: Diane de Selliers, Éditeur, 2013. s.110.

Resim: Harvard University, Department of Islamic Studies
Minyatür: Sanatçı bilinmiyor, 15. Yüzyıl sonu. Folio, Nezâmi’nin kitabından alma. Freer Gallery of Art, Smithsonian Institution, Washington DC.

 

1968-2018 Arasında Olan Büyük Değişimler

Son yarım yüzyılda Avrupa’da, özellikle Almanya ve Fransa’da gündelik hayat tarzındaki değişimleri ölçen sosyal istatistikler çarpıcı bir şekilde şu farkları ortaya koyuyor:

                                                                             1968                              2018

Ortalama yaşam beklentisi-erkek 67,7 79,4
Ortalama yaşam beklentisi-kadın 75,1 85,4
Kadın başına çocuk sayısı 2,60 1,81
Çalışan kadın oranı 48% 83%
Ortalama evlenme yaşı-erkek 26,3 37,8
Ortalama evlenme yaşı- kadın 23,8 35,2
Öğrenci sayısı 695 000 2 561 000
Yüksek öğrenim tamamlayanların oranı 61,7% 87,9%
Kişi başı gayrisafi milli hasıla 13,602 € 31,739 €
Kedi sayısı 4,100,000 8,000,000

Kaynak: L’Express, Ocak 2018

Karşılaştırmada 1968 ile bugün arasındaki farklara bakılmış. 1968 baharında Fransa’da, hükümetin uyguladığı politikalara ve Vietnam savaşını sürdüren ABD’nin temsil ettiği kapitalizme karşıt olan öğrencilerin topluca ayaklanarak başlattığı sosyal hareketler toplumsal bir dönüm noktası olarak alınmış. O günden bugüne toplumsal değişimleri gösteren tablo, buradaki basitleştirilmiş haliyle dahi, kadının evden çıkmasıyla birlikte değişen rolünü ve toplumsal hayata kattığı etkiyi çarpıcı bir şekilde göstermeye yetiyor. Eğitim de tabloda büyük fark yaratan diğer kriter.

Avrupa’da kedilerin de önemli istatistikler arasında sayıldığını görünce bir kedi sever olarak bunu da paylaşmam gerek diye düşündüm…

Bugüne baktığımızda, gündemde Bitcoin para biriminin, yapay zekanın ve Marslıların  olduğu bu zamandan elli yıl sonra Avrupa’da ve dünyada istatistikler nasıl değişecek merak ediyorum.

Diğer merak ettiğim nokta da 15-24 yaş arası genç nüfusu yüksek (16,4%) bir ülke olan Türkiye’nin bu tablodaki kriterlere göre verileri şimdi ve 50 yıl sonra nasıl yerleşirdi acaba?

Duygu Bruce

5 Şubat 2018