Ocak 2017

Sokrates’in Evi

Sokrates kendine bir ev yaptırmıştı.

Herkes bir tarafını kötüledi.

Kimi: “İçi güzel olmamış” diye çıkıştı;

Kimi de: “Fazlaca bayağı!” dedi.

Biri kalkıp cephesini tenkit ediyordu;

Ekserisi de: “Odaları küçük diyordu,

Dostlarını bunun neresine sığdıracak?”

Sokrates o zaman şöyle buyurdu:

“Evim sahici dostlarımı alacak ancak.”

 

Hakkı vardı Sokrates’in elbette

Evini bunlar için fazla geniş görmekte.

Dost diyip çıkıyoruz her rastladığımıza.

Bu adı herkese veriririz ama,

Dost ne kadar az bulunur gerçekte!

 

La Fontaine –Çeviri:Orhan Veli

30 Ocak, 2017

Yürekli Kadınların Gerçek Kahramanlık Hikayeleri ve Bugüne Dersler

Bazı kadınların içinde bir pehlivan gizlidir. Kemer belindir, çizme ayağın, börk başındır. Madem ki burası bizim vatanımız, biz de bu vatanın olmalıyız.”

Milli Mücadele’de Türk kadınlarının kağnılarla cepheye silah taşıdığını öğrenmiştik tarih kitaplarında. Ama genç yaşlarında 300 kişilik müfrezelere öncülük etmiş, kuvay-i milliye çetelerine liderlik etmiş, ve cephelerde kahramanca savaşmış kadınların çarpıcı hikayelerinin detaylarını bilmiyordum.  Bu gerçek yaşam hikayelerini araştırırken gördüm ki her birinden ibret alınacak ne kadar çok şey var bugün. Bu yazıda yer verilenler yaşanmış bu hikayelerden sadece birkaç örnek ve vatan uğruna yaptıklarının birkaç satıra sığdırılmış kısa özeti.

Adile Onbaşı

1870 de Tarsus’ta doğdu, Çukurova’nın Fransız işgalinden kurtulması için 1919 da Kuvay-i Milliye’ye katıldı, her muharebede ön safta erkeklerle beraber savaştı.

Binbaşı Ayşe

İzmir işgalinde 800 civarında atlıyı toplayarak dağa çekilen Binbaşı Ayşe, Salihli, Demirci, Gördes ve Aydın cephelerinde savaştı. Sakarya savaşında, mermi ateşinde kalarak yaralandı. Yedi yaşındaki kızını bırakarak günlerce dinlenmeden cephede savaştığı ve takım çavuşu olduğu biliniyor.

Çete Ayşe

Aydın’ın kurtuluşu için bölge kadınlarına cephede öncülük etti, Yunanlılara karşı savaştı. Atatürk’ün önerisi ile TBMM tarafından kırmızı şeritli İstiklal madalyasına layık görüldü. Şu sözüyle bilinir: “Bazı kadınların içinde bir pehlivan gizlidir. Kemer belindir, çizme ayağın, börk başındır. Madem ki burası bizim vatanımız, biz de bu vatanın olmalıyız.”

Gördesli Makbule

Makbule Hanım, küçük yaşta at binmeyi ve silah kullanmayı babasının Gördes’teki büyük çiftliğinde öğrendi. Kocası Halil Efe ile Sındırgı, Bigadiç ve yöresinde Kuvay-i Milliye emrinde Yunanlılara karşı çete savaşlarına katıldı. Herkesi cesaretlendirir, tehlike anında eline silahına ilk o götürürdü. Kocayayla’da ön safta savaşırken şehit olduğunda 21 yaşındaydı.

Kılavuz Hatice

Adana’da gece karanlığında gözünü kırpmadan Fransızlara sözde kılavuzluk ederek onları Kurt Boğazı’na götürdü ve orada pusuya düşürdü. Boğazda hazır bekleyen Türk askeri onlara taarruza geçti ve Fransızlar esir düştüler.

Hafız Selman

Kastamonu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurucularındandı. Varlıklı bir aileye mensuptu. Askerlere kazak, fanila, çorap ördürür, erzakla bir cepheye gönderirdi. Atatürk ve askerlerini konağında ağırladığı söylenir.

Satı Kadın

1890 doğumlu Satı Kadın (Hatı Çırpan), Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın milletvekillerindendir. Çiftçilik ve babasının ardından köy muhtarlığı yapmış beş çocuklu bir köylü kadındı. Okuma yazmayı öğrendikten sonra 1933’ te Ankara milletvekili olarak seçildi, 1939 yılına kadar bu görevi sürdürdü.

Kara Fatma

Milli Mücadele’nin kahraman kadınlarından Kara Fatma, orduda çavuş rütbesi aldı ve Milli Müfreze Komutanı olarak batı cephesinde görev aldı. 300 kişiyi aşan birliğiyle 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde askeriyle birlikte destanlar yazdırdı. Milli Mücadele’den sonra üsteğmen rütbesi ile emekli edildi ve kendisine maaş bağlandı. Ancak kendisi, maaşını Kızılay’a bağışladı.

Nene Hatun

Erzurum’lu Nene Hatun, yirmili yaşlarında iken, iki küçük çocuğunu, “Sizi bana Allah verdi, ben de O’na emanet ediyorum” diyerek evde bırakır ve şehit olan ağabeyinin tüfeğini alarak Ruslara karşı savaşmak için cepheye gider. Nene Hatun Ruslar o bölgeyi terk edene kadar cephede savaştı, cephane taşıdı, hemşirelik yaptı, su dağıttı. Kahramanlıkları destan oldu.

Onbaşı Nezahat

Annesinin ölümü üzerine 8 yaşındayken babasıyla Çanakkale Savaş’ında yer aldı. O yaşta  silah kullanmayı öğrendi ve çarpışmalara girdi. 12 yaşında kendisine onbaşı rütbesi verildikten sonra I. ve II. İnönü savaşlarına katıldı. Cephede Atatürk ve İnönü ile beraber bulundu. Kurmay unvanına layık görüldü. Atatürk’ün yaveriyle evlendi ve sürekli Atatürk’ün yanında yer aldı.

Şerife Bacı

Milli Mücadele’de tüm eli silah tutanların cephede olduğu sırada, İnebolu’dan Ankara’ya ulaştırılması gereken cephaneyi taşıyan kadın ve yaşlı erkeklerin öncüsü olan Şerife Bacı, sırtında çocuğu önünde kağnısı ile konvoyun başında giderken çocuğunu korumak uğruna donarak yirmisinde şehit oldu.

Tayyar Rahmiye

Akdeniz’in Raziyeler köyündendi ve bağlı olduğu Osmaniye yöresi işgal edilince, Fransızlarla muharebeye kendi müfrezesiyle girdi. Görevi, keşif ve cephe gerisinde kundakçılık yapmaktı. Osmaniye’deki demiryolu tünelini patlatarak düşmanın cephane ikmalini durdurdu. Siperinden çıkıp şehit düşen askerleri sırtında kendi bölgelerine getirmesiyle “uçan” anlamındaki “tayyar” lakabını aldı. Fransız karargahına düzenlenen saldırıda askerlerin tereddüt etmesi üzerine, “Ben kadın olduğum halde ayakta duruyorum da siz erkek olarak yerlerde sürünmeye utanmıyor musunuz?” diyerek arkadaşlarını hücuma teşvik etti. Aynı muharebede iki arkadaşını korumak için öne atıldığı vakit şehit oldu.

Yaşanmış bu gerçek hikayeleri çocuklarımız da bilsin, bu insanlar, anılarımızda saygı ve minnetle saklı kalsınlar.

25 Ocak, 2017

Kaf Dağı’ndan Bir Masal ve Tekerlemesi

Bir varmış, hep varmış…

Bu bir masalmış,

Ama içimizden birileri bunu ille de yaşarmış,

Anlatan duymuş, okuyan şaşırmış,

Develer küsmüş, eşek yalvarmış,

Saksağan şakırdamış,

Leylek alkışlamış,

Masalcı amca kalkmış,

Bu masalı anlatmış,

Efendim masal derler, hayal de var içinde,

Dinleyene bir ders de var içinde,

Uzun zaman kısalır,

Herkes dersini alır.

Kafdağı’nın ardındaki memleketin birinde olur her olay.

Anlatmak zordur, dinlemek kolay,

Yollar aşılır, arpa boyudur.

Bir dere akar geçer de bir göle kavuşur.

Gözlerden uzakta olan bu gölde de üç tane balık yaşarmış. Birisi bilge, ikincisi yarı bilge üçüncüsü ise budalaymış. Oradan geçen biri bu balıkları gözüne kestirmiş. Hemen eve koşmuş oltasını ağını alıp gelmiş. Bu arada balıkçıyı gören balıklar da huzursuzlanmış. Aralarında en bilge olanı, hiç gecikmeden gölden ayrılmış dereye doğru yüzmüş. Yarı bilge olan balık oyalanmış, balıkçının oltasıyla döndüğünü görünce hemen suyun yüzüne çıkıp ölü numarası yapmış. Balıkçı da onu alıp, gölün dereyle kavuştuğu yere doğru geri atmış. Böylece bu balık da kurtulmuş. Ama üçüncü balık yakalanmış ve ölmüş.

Hikâyenin kahramanlarından en bilge olan balık öncülük yapmış. Gidilecek yolu aydınlatmış, göstermiş. Yarı bilge olan ise bilinç gözü tam seçemediği için bilgenin ışığından yarım yararlanarak yolunu bulmuş. Cahil olan üçüncüsü ise başıboş gezerken ne olan bitenin farkına varmış ne de gerçeğin ışığını ayırt edebilmiş. Nafile dolaşıp yaşamış ve sonunda bulunduğu karanlıktan körelmiş gözüyle ruhunu teslim etmiş.

Masal: Kelile ve Dimne’den, Tekerleme: Erdal Çakıcıoğlu

Dağlar ile Taşlar ile

Dağlar ile taşlar ile çağırayım Mevlâm seni

Seherlerde kuşlar ile, çağırayım Mevlâm seni

Sular dibinde mâhi ile, sahralarda ahû ile

Aptal olup, “Ya Hû” ile, çağırayım Mevlâm seni

Gökyüzünde İsa ile, Tûr dağında Musa ile

Elimde asâ ile, çağırayım Mevlâm seni

Derdi öküş Eyyup ile, gözü yaşlı Yakup ile

Ol Muhammed mahbub ile çağırayım Mevlâm seni

Harm ü şükrullah ile, vasf-ı Kulhüvallah ile

Daima zikrullah ile, çağırayım Mevlâm seni

Bilmişim dünya halini, terk ettim lıyl ü kalini

Baş açık, ayak yalın, çağırayım Mevlâm seni

Yunus okur diller ile, ol kumru bülbüller ile

Hakkı seven kullar ile, çağırayım Mevlâm seni

 

Yunus Emre

Yunus Emre Divanı : 22, Burhan Toprak, İstanbul: İnkilâp ve Aka Basımevi, 1982.

2 Ocak 2017